Mijn favorieten

Duurzaam leven

Dankzij nieuwe bouwtechnieken en installaties is of maakt u uw huis comfortabel en energiezuinig. Maar om welke technieken gaat het?
En wat kúnnen die installaties eigenlijk?
 

De slimme energiemeter

Een slimme meter is een digitale meter die het verbruik van gas en elektriciteit registreert. De meter geeft meer inzicht in uw energieverbruik. Dat helpt bij het besparen.
Vanaf 2015 krijgt iedere huis in Nederland een slimme energiemeter. Dit is een digitale meter die het gebruik van gas en elektriciteit registreert. In nieuwbouwhuizen wordt de slimme energiemeter direct aangebracht. De slimme meter registreert niet alleen uw verbruik, maar heeft ook allerlei ICT-functies. Zo kan de energieleverancier op afstand uw verbruik aflezen. U hoeft dus geen meterstanden meer door te geven en uw maandelijkse rekening is gebaseerd op het feitelijke verbruik.
Besparen met de slimme meter. De slimme energiemeter geeft meer inzicht in uw verbruikspatroon. U kunt uw energieverbruik op detailniveau in de gaten houden. Zo ziet u precies op welk moment bepaalde apparaten aan- en uitgaan en wat dat doet met uw stroomverbruik. Via een gratis portal op internet kunt u trends in beeld brengen. U kunt uw gas- en elektriciteitsverbruik vergelijken met eerdere periodes en met andere huishoudens. Er zijn ook apparaatjes verkrijgbaar die real-time inzicht geven in uw verbruik, desgewenst op uw smartphone. Meer inzicht in uw verbruik levert u ook de handvatten om het verbruik terug te dringen.
Aandachtpunten
- Een slimme energiemeter is niet duurder dan een traditionele meter, maar geeft u wel meer mogelijkheden.
- Door uw energieverbruik nauwkeurig te volgen, ziet u snel waar u nog kunt besparen. Meten is weten.
 

Isolatie van gevel, vloer en dak

Goede isolatie van gevel, vloer en dak werkt als een deken: het houdt warmte langer vast. Het scheelt veel energie en het zorgt ook nog eens voor meer comfort.
Hoe beter de isolatie, hoe minder warmte er verloren gaat en hoe minder hard de verwarming hoeft te werken. Isolatie van de gevel (in de spouw) is belangrijk, maar ook isolatie onder de vloer en vooral isolatie van het dak. Het hele huis moet worden ingepakt. Goede isolatie geeft een lagere energierekening en meer comfort. Het is overal behaaglijk warm, de vloer trekt niet koud op en als de deur naar de gang even openstaat vliegt niet alle warmte naar boven.
Aandachtspunten
- Isolatie van gevel, vloer en dak gaat net zolang mee als het huis zelf. Als bewoner hoeft u er nooit naar om te kijken.
- Eén keer goed isoleren, geeft daarna altijd energiebesparing en comfortwinst.
- Als een huis er eenmaal staat is na-isolatie soms beperkt mogelijk. Het vergt vaak deskundig advies.
 

Isolatieglas en geïsoleerde kozijnen

Isolatieglas en geïsoleerde kozijnen beperken het energieverlies bij ramen en deuren. HR++-glas is in de nieuwbouw bijna standaard. Drievoudig glas is sterk in opkomst.
Waarom isolatieglas? Een huis verliest via glas acht keer zoveel warmte als via de gevel. Het is dus belangrijk dat verlies aan te pakken. Dat kan met goed isolatieglas in goede kozijnen. De zon schijnt net zo goed naar binnen, maar er verdwijnt minder warmte. Isolatieglas zorgt ook voor meer comfort omdat de koude val langs het raam (het gevoel van tocht) afneemt. Vooral bij hoge ramen en bijvoorbeeld bij een schuifpui is dat een groot voordeel. Verder wordt geluid van buiten door isolatieglas beter tegengehouden.
HR++-glas en drievoudig glas. In nieuwbouwhuizen is toepassing van HR++-glas bijna standaard. Dat is dubbelglas voorzien van bepaalde coatings die de warmtestraling tussen de glasbladen reduceert. Tussen de glasbladen zit geen lucht maar edelgas (Argon of Krypton) dat de warmte nog beter tegenhoudt.
De toepassing van drievoudig glas (triple glas) is in opkomst. Drievoudig glas isoleert bijna twee keer zo goed als HR++-glas.
De isolatiewaarde van glas en kozijnen wordt ook wel de U-waarde genoemd. Deze wordt uitgedrukt in W/m2K. De U-waarde geeft aan hoeveel warmte het glas doorlaat. Hoe lager de U-waarde, hoe beter de isolerende werking. In het Bouwbesluit staat dat de U-waarde maximaal 1,65 mag zijn. Daarbij gaat het om de U-waarde van het hele raam: glas inclusief kozijn. Om dat te bereiken is minimaal HR++-glas nodig.
Aandachtspunten
-
’s Zomers kunnen ramen op oost en west oververhitting geven: de zon schijnt diep in huis, maar je raakt de warmte niet meer kwijt. Voor een goed woonklimaat is dus ook goede buitenzonwering nodig.
- Goed isolatieglas, vooral drievoudig glas, kan ’s ochtends in het voor- en najaar aan de buitenkant beslaan. De condens verdwijnt na een tijdje vanzelf.
- Drievoudig glas is zwaarder dan HR++-glas. Het glaspakket is minstens 36 millimeter dik. Kozijnen moeten daarop berekend zijn en draairamen zijn zwaarder te bedienen.
 

Luchtdicht en geen kieren

Hoe jonger het huis, hoe meer luchtdicht het gebouwd is. Dat is een voordeel, want in een huis zonder kieren en naden is er minder tocht en vliegt er geen warmte ongecontroleerd naar buiten.
Tocht is geen ventilatie. Ieder huis moet continu geventileerd worden. Daarom denken sommige mensen dat het niet zo erg is als een huis een beetje lek is. Dat is een misverstand. Als buitenlucht door kieren en naden binnenkomt, is dat meestal teveel, op de verkeerde plek en op verkeerde momenten. Er ontstaat tocht en er kan schade aan de constructie ontstaan. Een modern huis is kierdicht (of luchtdicht) gebouwd. Een goed ventilatiesysteem zorgt daarna dat er precies genoeg verse lucht binnenkomt.
Aandachtspunten
- Als uw huis niet voldoende kierdicht is, bent u meer kwijt aan stookkosten.
- Als uw huis niet voldoende kierdicht is en u heeft vloerverwarming en/of wandverwarming, kan het moeilijk zijn om het overal lekker warm te krijgen.
 

Balansventilatie met warmteterugwinning

Balansventilatie zorgt voor voldoende verse lucht. Lucht wordt mechanisch afgevoerd en mechanisch toegevoerd. De warmte uit de afgezogen lucht wordt teruggewonnen om de verse lucht voor te verwarmen.
Bij balansventilatie wordt lucht mechanisch uit het huis afgezogen. De warmte wordt hieruit onttrokken en toegevoegd aan verse lucht van buiten. Daarna wordt ook de verse lucht weer mechanisch in de woning gebracht. Als het systeem goed is ontworpen, aangelegd en onderhouden, zorgt het voor comfort en gezondheid, in combinatie met een gunstige energieprestatie.

Een systeem met balansventilatie bestaat uit een ventilatie-unit die meestal op zolder staat. In huis zijn luchtkanalen aangelegd voor toe- en afvoer. Op verschillende plaatsen in huis zitten afzuig- en inblaasventielen in het plafond of de wand. In de ventilatie-unit zit een luchtpomp en een warmtewisselaar. De warmtewisselaar haalt de warmte uit de afgezogen lucht en voegt die toe aan de verse buitenlucht. Balansventilatie is in principe een gesloten systeem. Boven de ramen vindt u dan ook geen ventilatieroosters. Dat heeft voordelen: er is geen kans op tocht en er komt minder geluid binnen.
Warmteterugwinning gebeurt alleen wanneer er in huis een warmtevraag is. Als het binnen warm genoeg is, treedt er automatisch een bypass in werking. Dan gaat overtollige warmte direct naar buiten en vindt ventilatie plaats met onverwarmde buitenlucht. Als het buiten nóg warmer is, gaat de bypass weer dicht. Dan wordt de naar verhouding koele binnenlucht gebruikt om verse lucht van buiten eerst zoveel mogelijk af te koelen. Dan houdt u de koelte binnen.
Het ventilatiesysteem kan handmatig worden geregeld met een driestandenschakelaar in de keuken en de badkamer. Als u thuis bent, zet u de schakelaar op 2 en als u weg gaat zet u hem op 1. Stand 3 is bedoeld voor extra ventilatie tijdens douchen en/of koken. Naast een driestandenschakelaar zijn veel systemen uitgerust met een automatische vraag gestuurde regeling. Hierbij registreren sensoren de luchtvochtigheid en de CO2. Op basis hiervan wordt de ventilatie altijd precies geregeld. Als er veel mensen in een kamer zijn, gaat het systeem automatisch harder werken.
Aandachtspunten
- In het verleden zijn er veel fouten gemaakt bij het aanleggen van balansventilatie. Tegenwoordig is er de Ventilatie Prestatie Keuring die men kan laten uitvoeren.
- Vraag naar specifieke aandachtspunten voor gebruik.
- Sommige mensen denken dat je bij balansventilatie geen ramen open zou mogen zetten. Dat is een misverstand. Als u een raam open wilt zetten, doet u dat.
- Laat de deurspleten vrij. Die zijn voor de luchtcirculatie in huis
- Zet de installatie nooit uit, behalve in geval van calamiteit (als de sirene gaat)
- Balansventilatie vergt onderhoud. In de ventilatie-unit zitten twee filters. Die moet u af en toe stofzuigen en tweemaal per jaar vernieuwen. De ventilatieventielen in het plafond of de wand kunt u zelf schoonmaken. Let op dat u ze op dezelfde plaats weer terugplaatst.
- De installatie moet eens per twee jaar door een onderhoudsbedrijf worden nagekeken.
 

Passieve zonne-energie

Glas op het zuiden maakt uw huis aangenaam en licht. U ontvangt bovendien veel gratis warmte. Het heet passieve zonne-energie: zonne-energie waar geen installaties aan te pas komen.
Bij passieve zonne-energie zorgt de zon automatisch voor warmte en licht in huis, zonder dat er installaties voor nodig zijn. Het principe is simpel: als de zon naar binnen schijnt, wordt uw huis warm, terwijl warmte door het glas zoveel mogelijk wordt tegengehouden. Sommige huizen zijn speciaal op dit principe ontworpen. Door optimaal gebruik te maken van warmte en licht van de zon, is uw energierekening uiteraard fors lager.
Aandachtspunten
- Passieve zonne-energie is volledig verbonden met het huis zelf. Als bewoner hoeft u er niet naar om te kijken. U profiteert wel van een lagere energierekening.
- Passieve zonne-energie kan worden gecombineerd met zonnepanelen en een zonneboiler.
- Soms kunt u met begroeiing in de tuin aan de zuidkant van het huis de zoninstraling beïnvloeden. Een loofboom geeft in de zomer schaduw en laat in de winter de meeste zon door.
 

Zonnepanelen

Zonnepanelen op dak leveren een deel van de elektriciteit die in huis nodig is. Als de panelen meer leveren dan er wordt gebruikt, gaat de rest naar het net en draait de meter terug of er wordt gekozen voor tijdelijke opslag in accu's. Zonnepanelen zetten zonlicht rechtstreeks om in elektriciteit. Via een omvormer zijn de panelen aangesloten op het lichtnet. De opgewekte elektriciteit wordt eerst in huis gebruikt. Is er daarna nog over, dan gaat de rest naar het net en loopt de meter terug of er is een eigen opslag. Als de panelen te weinig leveren, vult het lichtnet aan. U heeft dus wel altijd de beschikking over elektriciteit, maar u betaalt minder.
Welke technieken zijn er? In nieuwbouwhuizen worden zonnepanelen eventueel met zonnecollectoren netjes in het dakvlak verwerkt. Onder de panelen liggen geen dakpannen, maar een waterkerende folie. De meest gangbare panelen hebben een afmeting van 1,6 x 1 meter en een vermogen van maximaal 250 Watt. Andere afmetingen komen ook voor. De opbrengst hangt af van de oriëntatie van het zonnedak. De hoogste opbrengst wordt bereikt met een schuin dak op het zuiden. De opbrengst is maximaal 175 kWh per vierkante meter per jaar. Bij een schuin dak op zuidwest of zuidoost is de opbrengst ongeveer 5 procent lager. Het gemiddelde elektriciteitsverbruik van een huishouden in Nederland is 3.340 kWh. Een zonnedak van 19 vierkante meter is voldoende om dat te dekken. Een all electric huis (zonder gasaansluiting) heeft meer zonnepanelen nodig.
Aandachtspunten
- Zonnepanelen schelen flink op uw energierekening. Het financiële rendement op de investering is bij de huidige stroomprijzen ongeveer zes procent per jaar.
- Zonnepanelen werken het best als ze niet in de schaduw komen. Bij hoog opgaande begroeiing moet u daar rekening mee houden.
- In principe hoeven de panelen niet te worden gereinigd; door regen spoelen ze vanzelf schoon.
- Soms liggen de panelen over het hele dak van een rij huizen. Uw panelen liggen dan misschien op het dak van de buren. In die gevallen wordt dat juridisch via opstalrecht geregeld.
 

Zonneboiler

Een zonneboiler bestaat uit een zonnecollector op dak en een voorraadvat dat meestal op zolder staat. Met deze installatie wordt tapwater door de zon verwarmd. De zonnecollector vangt zonnestraling op en verwarmt daarmee water dat door de zonnecollector stroomt. De ingevangen warmte wordt afgestaan aan drinkwater in het voorraadvat. In de zomer kan het water in dat vat makkelijk 90°C worden. Maar ook in de winter wordt het vaak nog behoorlijk warm. Een na verwarmer, bijvoorbeeld een cv-combiketel of een warmtepomp, zorgt ervoor dat het tapwater altijd op 60°C komt. Bij deze temperatuur krijgen bacteriën zoals legionella geen kans. Als het water in het voorraadvat heter is, wordt het met koud water aangevuld tot de vereiste 60°C is bereikt.
Om optimaal van de zon te profiteren, moet u rekenen met minstens 1 m² collectoroppervlak en minstens 50 liter boilerinhoud per persoon. Met een zonneboiler wordt het energieverbruik voor warm tapwater dan ongeveer gehalveerd.
De meest voorkomende collector is de vlakkeplaatcollector. Deze bestaat uit een metalen plaat van ongeveer 2,5 m² waarin dunne leidingen voor het collectorwater zijn verwerkt. De plaat is donkergekleurd en voorzien van een spectraal-selectieve laag. Er zijn ook collectoren die bestaan uit vacuümbuizen. Deze hebben een iets hoger rendement dan een vlakkeplaatcollector. In nieuwbouwhuizen liggen zonnecollectoren met eventuele zonnepanelen voor elektriciteit netjes in het dakvlak tussen de dakpannen.
Aandachtspunten
- Een zonnecollector hoeft u in de regel niet schoon te maken. Met regen gebeurt dat vanzelf.
- Een zonneboiler moet eens in de vijf jaar worden nagekeken, liefst tegelijk met onderhoud van de installaties voor verwarming en ventilatie. Het onderhoud kost ongeveer 50 tot 100 euro.
- U kunt een zonneboiler uitstekend combineren met een hot-fill wasmachine en vaatwasmachine.
 

HR-combiketel

Een HR-combiketel is een aardgasgestookte cv-ketel. HR staat voor hoog rendement. Een combiketel levert warmte voor verwarming èn voor warm tapwater.
Als een woning een aardgasgestookte cv-ketel heeft, is dat waarschijnlijk een HR-combiketel. HR staat voor hoog rendement. Een combiketel zorgt daarbij niet alleen voor verwarming, maar ook voor warm tapwater. Nieuwe HR-combiketels zijn meestal zogenoemde doorstroommodellen. Die houden geen water warm in een voorraadvat, maar verwarmen het direct. Oudere modellen, zoals een VR-ketel (verbeterd rendement) of combiketels met een voorraadvat vinden in de nieuwbouw geen toepassing meer.
Het rendement van een HR-combiketel: De warmte die vrijkomt bij verbranding van aardgas wordt in de ketel toegevoegd aan cv-water en tapwater. Daar bovenop wordt condensatiewarmte uit de rookgassen gehaald. De rookgassen zijn zover afgekoeld dat waterdamp condenseert en apart moet worden afgevoerd. Het totale rendement is daardoor meer dan 100%. Gangbaar is een rendement van 107% namelijk 96% verbrandingswarmte plus 11% condensatiewarmte.
Aandachtspunten
- Het rendement van uw installatie hangt ook af van het warmte-afgiftesysteem in uw huis, de isolatie van cv-leidingen en de lengte van leidingen voor warm tapwater.
- De instellingen en de regeling van uw installatie hebben ook invloed op het uiteindelijke rendement.
- Door periodiek onderhoud houdt uw ketel langer het hoge rendement. Dat betekent dus ook een besparing op de energiekosten. Bij een nieuwe HR-combiketel is eens per twee jaar onderhoud voldoende. Een onderhoudscontract hiervoor kost 50 tot 80 euro per jaar
 

Warmtepomp

Een warmtepomp heeft een zeer hoog rendement en wordt gebruikt voor verwarming en warm tapwater. In de zomer draait het systeem om, dan zorgt het voor koeling.
Een warmtepomp haalt warmte uit een bron en brengt die naar een hoger temperatuurniveau, geschikt voor verwarming en warm tapwater. Mogelijke bronnen zijn de ondergrond (verticale bodembron), de grond rond uw huis (horizontale bodembron), omgevingslucht of oppervlaktewater. In de bron wordt een warmtewisselaar aangebracht. Door expansie van een vloeistof in die warmtewisselaar wordt warmte aan de bron onttrokken. De vloeistof wordt door de warmtepomp rondgepompt en door compressie aan de andere kant van het systeem staat hij de warmte vervolgens af aan uw huis. Om de werking te begrijpen, kunt u denken aan een koelkast: die werkt ook met een warmtepomp. In de zomer draait het systeem om. Dan wordt de warmte aan het huis onttrokken en aan de bron afgestaan.
Een warmtepomp werkt het best als de verwarming in huis wordt gerealiseerd bij een lage temperatuur, liefst met vloerverwarming of wandverwarming. Het verwarmingssysteem vormt daarmee een integraal onderdeel van uw huis. De capaciteit en de regelbaarheid van het systeem zijn nauwkeurig afgestemd op het huis.
Een warmtepomp kost inclusief het bronsysteem en het afgiftesysteem circa 15.000 euro voor een gemiddeld nieuwbouwhuis. Onderhoud van het systeem kost bovendien circa 20 euro per maand. Maar het rendement is hoog. Een combiwarmtepomp gebruikt elektriciteit, maar dat is meestal maar de helft van de energie die een gasgestookte HR-combiketel vraagt. Het voordeel op de energierekening kan oplopen tot duizend euro per jaar.
Aandachtspunten
- Let goed op of de warmtepomp uw eigendom is, of dat deze buiten de eigendom van het huis valt. Bekijk of de financiële onderbouwing klopt.
- Een bijkomend voordeel van een warmtepompsysteem is, dat het hiermee mogelijk is om uw huis in de zomer actief te koelen.
- De capaciteit van een warmtepomp wordt afgestemd op het huis zoals dat is opgeleverd. 
- In een huis met een warmtepomp heeft u meestal geen aansluiting op het aardgasnet.
 

Bodemenergie en warmte-koudeopslag

Bodemenergie zorgt voor energiezuinige verwarming in de winter en koeling in de zomer. Een warmtepomp haalt ’s winters de warmte omhoog en stopt deze ’s zomers weer in de grond.
Op een diepte van 30 tot 100 meter heeft de Nederlandse bodem een constante temperatuur van 10 tot 12°C. Een warmtepomp haalt die warmte omhoog, voegt er het nodige aan toe en gebruikt het vervolgens voor verwarming van uw huis. In de zomer keert het systeem om. Dan wordt warmte aan uw huis onttrokken en in de grond gepompt. Uw huis blijft lekker koel en de bodembron bewaart de warmte voor in de winter. Per saldo is het systeem in evenwicht.
Kosten en baten
Een individueel bodemenergiesysteem (bron, warmtepomp en afgiftesysteem) kost circa € 15.000 voor een gemiddeld huis. Dat is aanzienlijk meer dan de kosten voor een traditionele HR-ketel. Onderhoud van het systeem kost bovendien circa 20 euro per maand. Maar het voordeel op de energierekening ten opzichte van aardgasverwarming kan oplopen tot duizend euro per jaar.
Een collectief systeem is door de schaalgrootte goedkoper in ontwerp, aanleg en onderhoud.
Aandachtspunten
- Let goed op of het bodemenergiesysteem uw eigendom is, of dat deze buiten de eigendom van het huis valt. Bekijk of de financiële onderbouwing klopt, vooral als er sprake is van ‘niet meer dan anders’.
- Door ’s zomers te koelen, wordt de bodembron opgewarmd voor de winter. Daarmee bespaart u energie. U hoeft dus niet ‘zuinig’ te zijn met koeling in de zomer. Juist niet.
- Het systeem is berekend op het huis zoals dat is opgeleverd. Als u gaat verbouwen, kan de warmtevraag veranderen en dus ook het rendement van het systeem.
- In een huis met bodemenergie en een warmtepomp heeft u meestal geen aansluiting op het aardgasnet.